Federalny Sąd Pracy (BAG – Bundesarbeitsgericht) na mocy postanowień z dnia 21.09.2016r., 10 ABR 33/15 oraz 10 ABR 48/15 (opublikowanych dotychczas jedynie jako komunikat prasowy) uznał za nieważne różne powszechnie obowiązujące porozumienia dot. kas socjalnych branży budowlanej.

Podczas gdy postanowienie to nie powinno mieć żadnych następstw dla pracodawców objętych zbiorowym układem pracy, to pracodawcy w branży budowlanej niezwiązani układem pracy powinni rozważyć, czy nie będzie wchodziło w rachubę żądanie zwrotu składek odprowadzonych na rzecz socjalnych kas gospodarki budowlanej, z powodu ich niesłusznego uiszczenia.

W gospodarce budowlanej zastosowanie mają m.in. układy zbiorowe dla kas socjalnych. SOKA-BAU (Service und Vorsorge für die Bauwirtschaft) to kasy socjalne gospodarki budowlanej, w skład których wchodzą: urlopowa kasa wyrównawcza (ULAK – Urlaubs- und Lohnausgleichskasse der Bauwirtschaft) oraz dodatkowa kasa emerytalna (Zusatzversorgungskasse des Baugewerbes). Celem powstania kasy jest zabezpieczenie wynagrodzenia urlopowego dla pracowników budowlanych, wyrównując specyficzne dla branży problemy, jak np. krótki okres zatrudnienia czy przestoje w pracy w okresach zimowych. Do udziału w kasach socjalnych gospodarki budowlanej upoważnione i zobowiązane są wszystkie przedsiębiorstwa, które objęte są zakresem obowiązywania zbiorowego układu pracy o kasach socjalnych w gospodarce budowlanej (VTV). Tym samym z różnych kas socjalnych będą przyznawane świadczenia związane z urlopem, kształceniem zawodowym, jak również z zabezpieczeniem na starość.

Nieważność powszechnie obowiązujących porozumień: BAG w rozpatrywanych sprawach poddał kontroli ogólne obowiązywanie układów zbiorowych dla kas socjalnych branży budowlanej zarówno z dnia 15.05.2008r., z dnia 25.06.2010r., jak również z dnia 17.03.2014r. W następstwie tego uznanie zapisów z lat 2008, 2010 i 2014 za ogólnoobowiązujące stało się bezskuteczne i tym samym nieważne. Dotyczy to obowiązku opłacania składek przez niezwiązane układami zbiorowymi przedsiębiorstwa budowlane, za okres od października 2007r. do grudnia 2011r. oraz od stycznia 2014r. do grudnia 2014r. Orzeczenie sądu jest prawomocne. Co do lat 2012 i 2013, nie ma jeszcze decyzji.

Skutkiem przedmiotowego orzeczenia jest to, że dla właściwego okresu czasu, obowiązek opłacenia składek do kas socjalnych przemysłu budowlanego powstał jedynie dla pracodawców związanych układami zbiorowymi. Inni pracodawcy z branży budowlanej (pozataryfowi) nie są zobowiązani do uiszczenia składek za ten okres.

Jeżeli chodzi o znaczenie tego postanowienia w praktyce to, wraz ze stwierdzeniem nieważności zapisów o powszechnym obowiązywaniu porozumień, nie ma tutaj podstawy prawnej do regulowania wierzytelności i świadczeń, jakie są określone w powszechnie obowiązującym postanowieniu odpowiednio do wymienionych układów zbiorowych. Tym samym pracodawcy z branży budowlanej niezwiązani układami taryfowymi regularnie niesłusznie odprowadzali składki do SOKA-BAU, a SOKA-BAU bez podstawy prawnej dokonywała świadczeń na rzecz pozataryfowych pracodawców. Decyzje te mają zatem istotne znaczenie biorąc pod uwagę obowiązujące okresy przedawnienia w przypadku ewentualnych roszczeń o zwrot zarówno dla pracodawców z branży budowlanej niezwiązanych układami taryfowymi, jak i dla SOKA-BAU wobec tych pracodawców.

Chętnie pomożemy Państwu w sprawdzeniu i ew. dochodzeniu zwrotu niesłusznie uiszczonych składek. Prosimy nie wahać się i skontaktować się z nami w tej sprawie.